ตะแกรงระบายน้ำ เลือกแบบไหนให้ตรงงาน

ตะแกรงระบายน้ำ คือฝาปิดช่องระบายน้ำที่ทั้งกันขยะ กันคน-รถตกร่อง และช่วยให้น้ำไหลลงท่อได้สะดวก เลือกให้ตรงงานต้องดู 2 อย่างหลักคือ วัสดุ (สแตนเลส เหล็กหล่อ กัลวาไนซ์ พลาสติก ทองเหลือง) และการรับน้ำหนักตามพื้นที่ใช้งาน ใช้ในบ้าน หน้าบ้าน หรือถนนก็เลือกไม่เหมือนกัน

เลือกผิดทีนี่ปวดหัวยาว บางแบบสวยแต่รับน้ำหนักรถไม่ไหว บางแบบทนแต่เป็นสนิมเร็วจนต้องรื้อเปลี่ยน บทความนี้สรุปให้ครบตั้งแต่ประเภท การใช้งาน ไปจนถึงวิธีดูแล อ่านจบเลือกได้เลย

ตะแกรงระบายน้ำมีกี่ประเภท

ถ้าแบ่งตามวัสดุ ตะแกรงระบายน้ำที่ใช้กันบ่อยในบ้านเรามีอยู่ 5 กลุ่มหลัก แต่ละแบบมีจุดเด่นจุดด้อยต่างกันชัดเจน

1. ตะแกรงระบายน้ำสแตนเลส

ตะแกรงระบายน้ำสแตนเลสเป็นตัวเลือกยอดฮิตในบ้านและงานตกแต่ง จุดเด่นคือไม่เป็นสนิม ทำความสะอาดง่าย ผิวเงาสวย เข้ากับพื้นกระเบื้องหรือหินขัดได้ดี นิยมใช้ในห้องน้ำ ระเบียง รอบสระว่ายน้ำ และพื้นที่ที่เน้นความสวยงาม เกรดที่เจอบ่อยคือ SUS304 ทนความชื้นได้ดี ส่วน SUS316 จะทนไอเค็มริมทะเลได้มากกว่า ข้อจำกัดคือราคาสูงและรับน้ำหนักหนักๆ อย่างรถบรรทุกไม่ค่อยไหวถ้าไม่ใช่รุ่นเสริมโครง

2. ตะแกรงระบายน้ำเหล็กหล่อ

ตะแกรงระบายน้ำเหล็กหล่อ (cast iron) แข็งแรงที่สุดในกลุ่ม รับน้ำหนักได้มหาศาล จึงเป็นมาตรฐานของงานถนน ทางเข้ารถ และพื้นที่ที่มีรถวิ่งผ่านตลอด ทนแรงกดทับได้ดีเยี่ยมและอายุการใช้งานยาว ข้อควรระวังคือมีน้ำหนักมาก ยกลำบาก และถ้าไม่เคลือบผิวดีๆ ก็อาจเกิดสนิมได้ตามเวลา

3. ตะแกรงระบายน้ำเหล็กชุบกัลวาไนซ์

เป็นตะแกรงระบายน้ำเหล็กที่เคลือบสังกะสี (hot-dip galvanized) เพื่อกันสนิม ราคาย่อมเยากว่าสแตนเลส แต่แข็งแรงกว่าพลาสติก เหมาะกับงานโรงงาน โกดัง ลานจอดรถ และรางระบายน้ำทั่วไป เป็นตัวเลือกคุ้มค่าเมื่อต้องการความทนแต่ไม่อยากจ่ายแพง ข้อจำกัดคือเมื่อผิวชุบเป็นรอยหรือสึกลึกๆ จุดนั้นจะเริ่มขึ้นสนิมได้

4. ตะแกรงระบายน้ำพลาสติก

ตะแกรงพลาสติก (PP/uPVC) น้ำหนักเบา ราคาถูก ไม่เป็นสนิมเด็ดขาด ติดตั้งง่าย เหมาะกับพื้นที่รับน้ำหนักเบา เช่น สวน ทางเดินเท้า ระเบียง หรือจุดที่มีแค่คนเดินผ่าน ข้อจำกัดคือรับน้ำหนักรถไม่ได้ และเจอแดดจัดนานๆ อาจกรอบแตกได้

5. ตะแกรงระบายน้ำทองเหลือง

ทองเหลืองเน้นความสวยหรูเป็นหลัก นิยมใช้เป็นฝาตะแกรงระบายน้ำในห้องน้ำหรืองานตกแต่งภายในระดับพรีเมียม สีทองเข้ากับก๊อกและอุปกรณ์ในห้องน้ำได้ดี ราคาสูงและเน้นงานดีไซน์มากกว่างานรับโหลดหนัก

ตารางเทียบวัสดุตะแกรงระบายน้ำ

เลือกตามพื้นที่และการรับน้ำหนัก

หัวใจของการเลือกตะแกรงระบายน้ำคือ "ตรงจุดใช้งาน" ลองไล่ตามลักษณะพื้นที่แบบนี้

• ในบ้าน (ห้องน้ำ ระเบียง) รับน้ำหนักแค่คนเดิน เน้นสวยและกันสนิม ให้เลือกสแตนเลส พลาสติก หรือทองเหลืองสำหรับงานตกแต่ง
• หน้าบ้าน ทางเดิน สวน มีคนเดินและอาจมีรถจักรยาน สแตนเลสหรือพลาสติกแบบมีโครงก็เพียงพอ
• ทางเข้ารถ ที่จอดรถบ้าน ต้องรับน้ำหนักรถเก๋ง เลือกเหล็กหล่อหรือกัลวาไนซ์แบบรับโหลดได้
• ถนน โรงงาน จุดรถบรรทุกวิ่ง ต้องเหล็กหล่อรับโหลดหนักเท่านั้น

ในงานมาตรฐานสากลจะอ้างอิงคลาสรับน้ำหนักตาม EN 124 ซึ่งแบ่งเป็นระดับตามพื้นที่ใช้งาน สรุปแบบเข้าใจง่ายได้ดังนี้

• A15 (รับได้ราว 15 kN) พื้นที่คนเดิน จักรยาน เช่น ทางเท้า สวน
• B125 (ราว 125 kN) ทางเดินเท้า ที่จอดรถส่วนบุคคล รถยนต์นั่งทั่วไป
• C250 (ราว 250 kN) ขอบทาง ร่องน้ำริมถนน จุดที่ล้อรถเบียดขอบ
• D400 (ราว 400 kN) ผิวจราจรถนน ที่มีรถบรรทุกวิ่งผ่าน
• E600 / F900 งานอุตสาหกรรมหนักและลานที่รับโหลดสูงมาก เช่น ท่าเรือ สนามบิน

ตัวเลข kN คือหน่วยแรงกดที่ตะแกรงรับได้ในการทดสอบ ยิ่งพื้นที่มีรถหนักวิ่งบ่อย ยิ่งต้องเลือกคลาสสูงขึ้น ถ้าไม่แน่ใจว่าหน้างานควรใช้คลาสไหน โทรถามทางร้านได้เลย เราช่วยดูให้

เรื่องรู หน่วง กันกลิ่น กันหนู

นอกจากวัสดุกับการรับน้ำหนัก รายละเอียดเล็กๆ พวกนี้มีผลกับการใช้งานจริงมาก

• ขนาดรูหรือช่องระบาย รูถี่ช่วยกันเศษขยะใบไม้ แต่ระบายช้ากว่า รูห่างระบายไว แต่เศษขยะหลุดลงท่อง่าย เลือกให้เหมาะกับปริมาณน้ำและขยะหน้างาน
• การกันกลิ่น ถ้าเป็นจุดที่ต่อกับท่อระบายน้ำเสีย ควรเลือกฝาตะแกรงระบายน้ำที่มีตัวดักกลิ่น (water seal / ถ้วยกันกลิ่น) จะช่วยกันกลิ่นย้อนขึ้นมา
• การกันหนูและแมลง จุดที่เชื่อมกับท่อสาธารณะ ควรมีตะแกรงซ้อนหรือแผ่นกันสัตว์ ป้องกันหนูเข้าบ้านทางท่อ

วิธีดูแลตะแกรงระบายน้ำ

ดูแลดีๆ ใช้ได้ยาวหลายปี ทำง่ายๆ แค่นี้

• ถอดขึ้นมาเก็บเศษผม เศษใบไม้ ที่อุดช่องระบายอย่างน้อยเดือนละครั้ง
• ล้างคราบด้วยน้ำสบู่อ่อนๆ สแตนเลสเลี่ยงแปรงลวดแข็งเพราะทำให้ผิวเป็นรอยแล้วเริ่มขึ้นสนิม
• เหล็กหล่อและกัลวาไนซ์ ถ้าเห็นสนิม ให้ขัดออกแล้วทาสีกันสนิมทับ
• เช็กตัวกันกลิ่นว่ายังมีน้ำหล่ออยู่ ถ้าแห้งกลิ่นจะย้อน ให้เติมน้ำ

ข้อควรระวังก่อนซื้อ

• อย่าดูแค่ราคา ของถูกแต่รับน้ำหนักไม่ตรงงาน สุดท้ายยุบต้องซื้อใหม่ แพงกว่าเดิม
• วัดขนาดช่องให้แน่นอน ทั้งกว้าง ยาว ลึก เผื่อขอบวางให้พอดี ไม่งั้นติดตั้งแล้วโยกหรือหล่นลงร่อง
• เลือกความหนาให้เหมาะ ตะแกรงบางในจุดรถวิ่งเสี่ยงหักได้

ตะแกรงระบายน้ำเป็นแค่ส่วนหนึ่งของระบบระบายน้ำทั้งหมด ถ้าอยากให้บ้านไม่ท่วมไม่ขังจริงๆ ต้องดูตั้งแต่บ่อพักและทางน้ำด้วย เรื่องนี้เราเขียนไว้แยกในบทความ "บ่อพักสำเร็จรูป vs ก่ออิฐ" และ "ระบบระบายน้ำรอบบ้าน" อ่านต่อได้เลย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

สรุปและปรึกษาเรื่องตะแกรงระบายน้ำ

เลือกตะแกรงระบายน้ำไม่ยาก ขอแค่ดูให้ตรงงาน คือเลือกวัสดุตามสภาพแวดล้อมและเลือกการรับน้ำหนักตามพื้นที่ใช้งาน แค่นี้ก็ได้ของที่ใช้ทนคุ้มค่า

Home Tool Center มีตะแกรงระบายน้ำครบทุกแบบ ทั้งสแตนเลส เหล็กหล่อ กัลวาไนซ์ พลาสติก พร้อมระบบระบายน้ำครบวงจร บ่อพัก ท่อ และอุปกรณ์งานระบบ ประสบการณ์กว่า 30 ปี ราคาจริง ไม่บวกลม ครบจบที่เดียว ไม่แน่ใจว่าหน้างานควรใช้แบบไหน ทักมาปรึกษาได้เลย เราช่วยเลือกให้ตรงงาน