ข้อต่อท่อ PVC มีกี่แบบ เลือกใช้ยังไงให้ถูกงาน

ข้อต่อท่อ PVC หลักๆ มีประมาณ 8-9 แบบ คือ ข้อต่อตรง (สำหรับต่อยาว), ข้องอ 45° และ 90° (เปลี่ยนทิศทาง), สามทาง (tee), สี่ทาง, ข้อลด (reducer), ยูเนียน (union) ที่ถอดซ่อมได้, ข้อต่อเกลียวนอก-ใน และฝาครอบ (cap) แต่ละแบบทำหน้าที่คนละอย่าง เลือกให้ตรงงานและตรงขนาดท่อ ระบบถึงจะไม่รั่ว

ถ้าคุณเดินเข้าร้านแล้วเจอข้อต่อ PVC เต็มชั้นจนไม่รู้จะหยิบตัวไหน บทความนี้จะพาไล่ดูทีละแบบ ว่าอันไหนทำอะไร ต่างกันตรงไหน แล้วก่อนลงมือควรเลือกอะไรติดมือไปบ้างให้ครบ ไม่ต้องวิ่งกลับร้านหลายรอบ

ข้อต่อท่อ PVC คืออะไร ทำไมต้องมีหลายแบบ

ท่อ PVC ที่ขายมาเป็นเส้นตรงยาวๆ แต่งานจริงในบ้านต้องเลี้ยว ต้องแยกทาง ต้องต่อกับก๊อกหรือวาล์ว ข้อต่อจึงเป็นตัวเชื่อมที่ทำให้ท่อไปได้ทุกทิศทางตามที่เราต้องการ

ข้อต่อแต่ละแบบออกแบบมาเพื่อหน้าที่เฉพาะ พอรู้จักหน้าที่ของมัน เราจะเลือกได้เร็วและไม่ซื้อผิด มาดูตัวหลักๆ กันเลย

ข้อต่อ PVC มีอะไรบ้าง แยกตามหน้าที่

1. ข้อต่อตรง (Coupling)

เป็นข้อต่อทรงกระบอกสั้นๆ ใช้ต่อท่อสองเส้นให้ยาวขึ้นในแนวเดียวกัน เช่น ท่อเส้นเดียวไม่พอความยาว ก็ใช้ข้อต่อตรงต่อเพิ่ม งานพื้นฐานที่ขาดไม่ได้

2. ข้องอ PVC (Elbow) 45° และ 90°

ข้องอ PVC ใช้เปลี่ยนทิศทางท่อ มีสองมุมยอดนิยม

• ข้องอ 90° หักฉาก ใช้ตอนท่อต้องเลี้ยวมุมตั้งฉาก เช่น ท่อขึ้นผนังแล้วเลี้ยวเข้าห้อง
• ข้องอ 45° หักครึ่ง ใช้เลี้ยวแบบนุ่มๆ ทำให้น้ำไหลได้ลื่นกว่า ลดการสะดุด นิยมในงานท่อน้ำทิ้งเพื่อกันอุดตัน

หลายงานเลือกใช้ข้องอ 45° สองตัวแทน 90° หนึ่งตัว เพื่อให้น้ำไหลสะดวกขึ้น

3. สามทาง PVC (Tee)

สามทาง PVC เป็นข้อต่อรูปตัว T ใช้แยกท่อออกเป็นสองทาง เช่น ท่อเมนเส้นเดียวแล้วอยากแยกไปเข้าห้องน้ำอีกทาง ก็ต่อสามทางตรงจุดนั้น เป็นข้อต่อที่ใช้บ่อยมากในงานเดินระบบประปาทั้งบ้าน

ถ้าทางแยกใช้ท่อขนาดเล็กกว่าท่อเมน จะมีแบบ "สามทางลด" ที่ปากทางแยกเล็กกว่าให้เลือก ไม่ต้องหาข้อลดมาต่อเพิ่ม

4. สี่ทาง (Cross)

คล้ายสามทางแต่แยกออกสี่ทางเป็นรูปกากบาท ใช้ในจุดที่ต้องแยกท่อหลายทิศพร้อมกัน เจอไม่บ่อยเท่าสามทาง แต่มีประโยชน์ในงานเดินระบบที่ซับซ้อน

5. ข้อลด (Reducer)

ข้อลดใช้ต่อท่อสองขนาดที่ต่างกัน เช่น เปลี่ยนจากท่อ 1 นิ้วลงมาเป็น ¾ นิ้ว มีทั้งแบบสวมและแบบเป็นบุชชิ่ง (สวมในข้อต่ออีกที) เลือกตามว่าต้องการลดจากขนาดไหนไปขนาดไหน

6. ยูเนียน PVC (Union)

ยูเนียน PVC คือพระเอกของงานซ่อม เป็นข้อต่อสามชิ้นที่มีเกลียวหมุนคลายออกได้ ทำให้ ถอดท่อออกมาซ่อมหรือเปลี่ยนอุปกรณ์ได้โดยไม่ต้องตัดท่อ

จุดที่ควรใส่ยูเนียนคือก่อน-หลังปั๊มน้ำ ก่อนเข้ามิเตอร์ หรือจุดที่คาดว่าจะต้องถอดบ่อย เช่น หน้าเครื่องกรองน้ำ ลงทุนตัวเดียวตอนติดตั้ง ประหยัดแรงตอนซ่อมไปเยอะ

7. ข้อต่อเกลียวนอก-เกลียวใน

ใช้ตอนต้องต่อท่อ PVC เข้ากับอุปกรณ์ที่เป็นเกลียว เช่น ก๊อกน้ำ วาล์ว มิเตอร์ หรือท่อโลหะ

• เกลียวนอก เกลียวอยู่ด้านนอก ไว้ขันเข้ากับอุปกรณ์ที่มีเกลียวใน
• เกลียวใน เกลียวอยู่ด้านใน ไว้รับอุปกรณ์ที่มีเกลียวนอก

เวลาขันเกลียวอย่าลืมพันเทปพันเกลียว (เทปขาว) เพื่อกันน้ำซึมตามเกลียว

8. ฝาครอบ (Cap / Plug)

ฝาครอบใช้ปิดปลายท่อที่ยังไม่ได้ใช้งาน หรือเผื่อไว้ต่อในอนาคต มีทั้งแบบครอบนอก (cap) และแบบอุดใน (plug) งานเดินท่อเผื่อขยายมักปิดปลายไว้ด้วยฝาครอบ พอจะใช้ค่อยตัดต่อ

ตารางสรุปชนิดข้อต่อ PVC และหน้าที่

ข้อต่อแบบสวม (กาว) vs แบบเกลียว ต่างกันยังไง

ข้อต่อ PVC แบ่งวิธีต่อได้สองแบบใหญ่ๆ เลือกให้ถูกจะได้งานที่แน่นและซ่อมง่าย

แบบสวม (ทากาว) ปลายข้อต่อเป็นปากเรียบ ต้องทากาวประสานแล้วสวมท่อเข้าไป พอกาวเซ็ตตัวจะเชื่อมเป็นเนื้อเดียว แข็งแรง กันรั่วดี เป็นแบบที่ใช้เยอะสุดในงานเดินท่อ แต่ต่อแล้วถอดไม่ได้ ต้องตัดทิ้งอย่างเดียว

แบบเกลียว ปลายเป็นเกลียวหมุนขันเข้ากับอุปกรณ์ ข้อดีคือถอดเปลี่ยนได้ เหมาะกับจุดที่ต้องต่อเข้ากับก๊อก วาล์ว หรือของที่อาจถอดเปลี่ยน แต่ต้องพันเทปพันเกลียวให้ดี ไม่งั้นซึมตามเกลียว

พูดง่ายๆ งานเดินท่อทั่วไปเน้นแบบสวมกาว ส่วนจุดที่ต้องเชื่อมกับอุปกรณ์เกลียวหรืออยากถอดได้ ค่อยใช้แบบเกลียวหรือยูเนียน

เลือกขนาดข้อต่อให้ตรงกับท่อ

เรื่องที่พลาดกันบ่อยคือซื้อข้อต่อผิดขนาด ข้อต่อ PVC ต้องระบุขนาดให้ตรงกับท่อที่ใช้ เช่น ท่อ ½ นิ้ว ก็ต้องใช้ข้อต่อ ½ นิ้ว สวมถึงจะพอดี ไม่หลวมไม่ฝืด

จุดที่ควรจำ

• ดูขนาดที่พิมพ์บนข้อต่อ เทียบกับท่อให้ตรงกัน
• ท่อน้ำดี (สีฟ้า) กับท่อร้อยสายไฟ (สีเทา) ใช้ข้อต่อคนละชุด อย่าปนกัน
• ลองสวมแห้งก่อนทากาว เช็กว่าเข้าลึกพอดีและได้องศาที่ต้องการ

ถ้าไม่แน่ใจว่าท่อที่บ้านขนาดเท่าไหร่ ดูวิธีเทียบได้ที่บทความ ตารางขนาดท่อ PVC มาตรฐาน

เคล็ดลับเลือกข้อต่อให้ครบก่อนลงมืองาน

ก่อนเริ่มงานลองร่างเส้นทางเดินท่อในหัวหรือวาดคร่าวๆ แล้วนับว่าตรงไหนต้องเลี้ยว ตรงไหนต้องแยก ตรงไหนต้องต่อเข้าอุปกรณ์ จะได้ลิสต์ข้อต่อที่ต้องใช้

• ทุกจุดเลี้ยว = ข้องอ (เลือก 45° หรือ 90° ตามงาน)
• ทุกจุดแยก = สามทางหรือสี่ทาง
• ทุกจุดเปลี่ยนขนาด = ข้อลด
• หน้าปั๊ม/เครื่องกรอง/จุดซ่อมบ่อย = ยูเนียน
• ต่อเข้าก๊อก วาล์ว มิเตอร์ = ข้อต่อเกลียว
• เผื่อของสำรองไว้นิดหน่อย เพราะเวลาตัดพลาดหรือต่อผิดจะได้ไม่ต้องหยุดงานวิ่งกลับร้าน

ซื้อเผื่อข้อต่อสัก 10-15% กันงานสะดุด ถูกกว่าค่าเสียเวลาเยอะ และอย่าลืม เลือกกาวประสานท่อ PVC ให้เหมาะกับขนาดท่อด้วย อยากเห็นภาพรวมอุปกรณ์ทั้งระบบ อ่านเพิ่มที่ อุปกรณ์ประปาในบ้านมีอะไรบ้าง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

อยากได้ข้อต่อ PVC ครบทุกแบบ ราคาจริง?

Home Tool Center ขายวัสดุงานระบบครบวงจรมากว่า 30 ปี มีทั้ง ข้อต่อ PVC ทุกชนิด ข้อต่อตรง ข้องอ สามทาง ข้อลด ยูเนียน ข้อต่อเกลียว ครบทุกขนาด พร้อมท่อ PVC และกาวประสานจบในที่เดียว ราคาซื่อสัตย์ ไม่บวกลม บอกงานที่จะทำ ช่างเราช่วยจัดให้ครบก่อนลงมือได้